Εκπασοκισμός

Ρίξε μια ματιά στο παρακάτω απόσπασμα, όπου ο μασκαριώτατος κ. Πάγκαλος επεξηγεί τη γνωστή μνημειώδη πλέον ρήση του.

Το 1981 λοιπόν έγινε όντως κοσμογονία. Διαλύθηκε ο θεσμός της οικογένειας και διασφαλίστηκαν τα δικαιώματα των γυναικών (αλλά και των ανδρών) επί της ζωής των αγέννητων παιδιών τους. Έγινε και τεράστια προσπάθεια στην εκπαίδευση, προς την κατεύθυνση της καταστροφής της γλώσσας και κατάργησης της αξιολόγησης μαθητών και εκπαιδευτικών. Τριάντα χρόνια μετά η δημογραφική συρρίκνωση και η αγλωσσία - αμορφωσιά των υπολοίπων που τη γλύτωσαν αποτελούν αδιάψευστο μάρτυρα της εν λόγω κοσμογονίας.

Το 1985 ο λαός ήταν δυσαρεστημένος. Γιατί; Μα γιατί η κρίσιμη μάζα μετακινούμενων ψηφοφόρων που την περίοδο του "δικομματισμού" αναδείκνυε κυβερνήσεις, δεν είχε ψηφίσει ΠΑΣΟΚ το 1981 για να καταστρέψει την παιδεία ούτε για να "εξευρωπαΐσει" το οικογενειακό δίκαιο. Το είχε ψηφίσει διότι ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο, διότι έξω οι βάσεις του θανάτου, όχι στους πέρσινγκ-2 και κρουζ, και διότι η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες κύριε Καραμανλή. Ακολούθησε το πρωτοφανές όργιο παροχών και διορισμών που αναφέρει στο απόσπασμα ο μασκαριώτατος, μέσω του οποίου (οργίου, όχι μασκαριωτάτου) εξαγοράστηκαν συνειδήσεις, αμβλύνθηκαν ευαισθησίες, θόλωσαν κριτήρια και κρατήθηκε το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Η δικαιολογία ότι αυτό αποτελούσε αναγνώριση της υπάρχουσας ντόπιας φαυλοκρατίας είναι απίστευτα φτηνή, ενώ ρίγη συγκίνησης προκαλεί στο πανελλήνιο η πληροφορία ότι ο μασκαριώτατος μπορεί να έγραψε μα και δέκα ολόκληρα άρθρα σε τριάντα χρόνια επ' αυτού.

Μου φαίνεται ότι η παραπάνω εξιστόρηση των γεγονότων, και ειδικά η αναφορά στο από παραμονές του 1985 αρχόμενο όργιο, στοιχειοθετεί επακριβώς τη διαδικασία που ο κ. Γιανναράς ονομάζει "εκπασοκισμό" του λαού. Μια λέξη την οποία συχνά παντρεύει με την "εξηλιθίωση", ή ακόμα με τη φράση "συνειδητή εκστρατεία εξηλιθίωσης". Πού και πού και με τον "ανδρεϊκό αμοραλισμό" και ευχαριστώ που με διαβάσατε.

Διάπλασις των παίδων

Σοκαρίστηκε η κοινωνία μας από το φαινόμενο "κατήχησης" στα "ελληνικά ιδεώδη" που οργάνωσε η Χρυσή Αυγή σε κάποια από τις πολλές εξαθλιωμένες γειτονιές της Αττικής. Επειδή πολλοί μου στέλνουν, σχολιάζουν, άλλοι "επώνυμοι" βγαίνουν στα κανάλια, διαρρηγνύουν ιμάτια, πουκάμισα, πουλόβερ, σώβρακα, φανέλες... σκίζουν καλσόν, πάνε τα Gucci... σκέφτηκα να βάλω κι εγώ κάτω δυο λόγια. Ελπίζω να το κρατήσω σύντομο και να μπορέσω να το αναρτήσω ήδη σήμερα 2 Μαρτίου όσο το θέμα είναι επίκαιρο.

Προφανώς η ιδέα και η θέα των σχετικών φωτογραφιών ανατριχιάζει. Από κει και πέρα. Ακούστηκε στην τηλεόραση, νομίζω από στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ, ότι φταίνε οι γονείς που στέλνουν τα παιδιά τους εκεί (προφανώς σωστό), αλλά και (άκουσον άκουσον) δεν έχουν δικαίωμα οι γονείς να δίνουν στα παιδιά τους ό,τι ανατροφή, "αξίες" και "αρχές" θέλουν.

Τι λες ρε φίλε. Την άδειά σου θα πάρουν οι γονείς πώς να μεγαλώσουν τα παιδιά τους, ή την άδεια του Τσίπρα...

Θεωρώ πολύ επικίνδυνη αυτού του τύπου τη ρητορική και τη σκέψη. Σήμερα (άντε καλώς) δεν έχεις το δικαίωμα να μεγαλώσεις το παιδί σου χρυσαυγίτη. Αύριο (ή μήπως... προχτές); Δε θα έχεις άραγε το δικαίωμα να το μεγαλώσεις ίσως χριστιανό... μουσουλμάνο... ευρωσκεπτικιστή... ακόμα - ακόμα αριστερό; Μην ξεχνάμε πόσες και πόσες πολιτικές και ατομικές ελευθερίες καταγγέλεται (από την αριστερά μάλιστα!) ότι καταπατούνται στο δυτικό κόσμο στο όνομα του πολέμου κατά της τρομοκρατίας. Θεωρώ ότι δεν πρέπει ως κοινωνία να ανεχτούμε το κατεστημένο της πολιτικής ορθότητας να μπει από την πίσω πόρτα στο σπίτι μας και να μας επιβάλλει τι γάλα θα βυζάξουν τα παιδιά μας - ούτε καν στο όνομα της αντιμετώπισης της Χρυσής Αυγής. Αυτό θα ήταν τελείως μα τελείως οργουελικό.

Ας πάρουμε όμως μια ανάσα και ας θέσουμε κατ' αρχήν το ερώτημα, ποιος να είναι άραγε ο σκοπός της παιδείας / ανατροφής / διάπλασης. Προφανώς γράφω με την ανευθυνότητα του μη δασκάλου και μη γονέα. Δε χρειάζεται όμως να είσαι εξειδικευμένος ούτε "μέσα στο χορό" για να διαπιστώσεις ότι για τους περισσότερους σκοπός της παιδείας είναι όταν το παιδί αποφοιτήσει, να βρει αυτομάτως μια δουλειά που θα του αποφέρει πολλά λεφτά, ει δυνατόν χωρίς να κουράζεται και πολύ - πολύ. Μα ο σκοπός ο ίδιος της ζωής για τους περισσότερους είναι τα πολλά λεφτά. Άλλωστε, χωρίς πολλά λεφτά, πώς θα έχεις καλό αυτοκίνητο να κάνεις φιγούρα στο γείτονα; Πώς θα έχεις πολλές γυναίκες;

Νόημα βίου ουδέν!

Είναι απλούστατο λοιπόν. Σε εποχές που τα λεφτά δεν περισσεύουν, και που ακόμα και τώρα σχεδόν κανείς δεν ασχολείται με τη νοηματοδότηση του βίου των ανθρώπων, και οι έρμοι οι γονείς, απαίδευτοι κι αυτοί και αμόρφωτοι, γίνονται φτερά στον κάθε είδους άνεμο. Κάποιοι μοιραία καταλήγουν να στέλνουν τα παιδιά τους στη Χρυσή Αυγή. Αν δεν έστελνε κανείς, δεν θα υπήρχε το φαινόμενο!!! Σκέφτηκε κανείς τις ευθύνες του εκπαιδευτικού συστήματος που έβγαλε τέτοιους αμόρφωτους έξω στην κοινωνία; Τις ευθύνες όλων των υπουργών παιδείας των τελευταίων 50 χρόνων;

Συνεχίζω με πράγματα που έχω ξαναπεί, ή μάλλον ξαναδανειστεί. Οι επιρροές από Γιανναρά και Κοντογιώργη θα είναι προφανείς, οπότε όποιος είναι αλλεργικός ας σταματήσει την ανάγνωση εδώ!

Σκοπός του βίου είναι η Αλήθεια. Σκοπός της ανατροφής - διάπλασης - παιδείας είναι να οδηγηθεί ο νέος στην αναζήτησή Της και, στο μέτρο του δυνατού, στο να ζήσει κατ' Αλήθειαν (ασυμπτωτική φιλοδοξία, αλλά επιτέλους ας καλλιεργηθεί η φιλοδοξία).

"Τι εστίν Αλήθεια"; Αλήθεια είναι κάτι που κοινωνείται και επιβεβαιώνεται από την κοινή εμπειρία. Επιπλέον, που δεν έχει περιέλθει στη λήθη (α-λήθεια). Για να επιβεβαιωθεί, επομένως, κάτι ως αληθές, απαιτείται η εν ελευθερία συνεύρεση της κοινωνίας, που μ' αυτόν τον τρόπο συγκροτεί συλλογικότητα.

Η αποδόμηση της συλλογικότητας και ο εγκυβωτισμός των ανθρώπων - γονέων στην ιδιωτική σφαίρα τους καθιστά... ιδιότες. Μη έχοντας συλλογική αναφορά ενώπιον της οποίας θα μπορούσαν να φέρουν το πρόβλημά τους, αναλαμβάνουν την... ιδιωτική και ιδιοτική πρωτοβουλία να στραφούν προς τη Χρυσή Αυγή μαζί με τα παιδιά τους.

Η λύση είναι η επαναδόμηση της ελληνικής συλλογικότητας. Ο Δήμος των εν ελευθερία συνερχομένων πολιτών θα ακούσει τα προβλήματα των γονέων και θα κάνει κάτι για να τα ανακουφίσει, ο Δήμος θα τους εξηγήσει και δυο φωνήεντα περί Χρυσής Αυγής. Οι γονείς δεν θα στέλνουν τα παιδιά τους εκεί διότι αυτά που λέγονται εκεί, όταν περαστούν μέσα από το κριτήριο του Δήμου (όχι του ΣΥΡΙΖΑ, της μιας ή της άλλης ιδεολογίας, της νεωτερικότητας, της πολιτικής ορθότητας, ή του... φούφουντου) δεν αληθεύουν. Είναι πραγματικά τόσο απλό...

Και κάτι διαφορετικό

Είναι γνωστή σε μερικούς - και καιρός να γίνει σε περισσότερους - η εγκυκλοπαιδική μου ενασχόληση με την ευρωπαϊκή και παγκόσμια ιστορία της περιόδου που στον τόπο μας ήταν τουρκοκρατία και για τη Δύση ήταν η εποχή των εξερευνήσεων και του αποικισμού. Ενδιαφέρομαι, γοητεύομαι μπορώ να πω, όχι τόσο για τους πολέμους και τη δράση, όσο για τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές συνθήκες και εξελίξεις της περιόδου. Σε περιόδους παλιμπαιδισμού, το ενδιαφέρον αυτό αναζωπυρώνεται. Ως γνωστόν, τον τελευταίο καιρό παλιμπαιδίζω ασυστόλως και ανερυθριάστως!

Κατά καιρούς στα σχετικά διαβάσματά μου συναντώ συμπατριώτες μας που έπαιξαν κάποιο ρόλο, λιγότερο ή περισσότερο σημαντικό. Το βρίσκω αυτό ιδιαίτερα γοητευτικό! Αποφάσισα λοιπόν να βάλω κάτω μερικές πληροφορίες σχετικά με ό,τι θυμάμαι να έχω συναντήσει μέχρι τώρα. Δεν θα αναφερθώ σε "απόκρυφες" θεωρίες, όπως π.χ. τη θεωρία που λέει ότι ο Κολόμβος ήταν έλληνας (αν και ως γενουάτης και δεδομένου του ότι η Χίος ήταν εκείνο τον καιρό κτήση γενουατική, θεωρητικά δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να ήταν φραγκοχιώτης). Εγώ είπα να επικεντρωθώ σε ανθρώπους που αποδεδειγμένα ή με ισχυρές ενδείξεις κατάγονταν από δικά μας μέρη.

Ξεκινάω όμως όχι από κάποιον άνθρωπο, αλλά από μια ναυμαχία. Ας πάμε στο 1509, στην βορειοδυτική Ινδία, στα μέρη δηλαδή που ο φίλος μου ο Κοσμάς θα πρέπει παλιότερα να είχε επισκεφθεί, στα νερά που θα είχε πλεύσει. Η κατάσταση στις αρχές του 16ου αιώνα έχει φέρει τους Πορτογάλους πριν από άλλους ευρωπαίους στον Ινδικό Ωκεανό, με κάποιες εμπορικές / ανεφοδιαστικές (αλλά και κατά κόρον δουλεμπορικές) βάσεις ήδη κατά μήκος των ακτών της Αφρικής, της Αραβίας και αυτής τούτης της Ινδίας. Η Αραβική θάλασσα βρέχει ακτές κατά βάσιν περσικές, αν και ίσως είχαν φτάσει ήδη και οι οθωμανοί (λίγα χρόνια αργότερα επί βασιλείας του - επίκαιρου - Σουλεϊμάν έφτασαν πράγματι, και μέχρι τη Βαγδάτη). Η Ερυθρά θάλασσα υπό τον έλεγχο των Μαμελούκων της Αιγύπτου και από τις δυο ακτές. Η Ινδία υπό τον έλεγχο τοπικών μουσουλμάνων ηγεμόνων.

Ως εισαγωγικές, περιφερειακές πληροφορίες, να αναφέρω ότι οι ευρωπαίοι τό 'ριξαν στη θαλασσοπορεία αμέσως μετά την άλωση της Κωνσταντίνου Πόλεως το 1453, καθότι τότε συνειδητοποίησαν ότι η δυτική απόληξη των πανάρχαιων χερσαίων εμπορικών δρόμων της Ανατολής έμενε οριστικά και αμετάκλητα στα χέρια αγαρηνών. Ο μόνος τρόπος να ελέγξει η χριστιανική Ευρώπη το πλουσιοπάροχο εμπόριο των μπαχαρικών και των υπολοίπων αγαθών της Ανατολής ήταν να βρεθεί ένας θαλάσσιος δρόμος προς τις Ινδίες. Ως γνωστόν, αυτό ξεκίνησε να κάνει κι ο Κολόμβος προς δυσμάς και έπεσε στην Αμερική, ενώ οι πορτογάλοι στράφηκαν νοτιοανατολικά και πέτυχαν πρώτοι τον περίπλου της Αφρικής. Έτσι λοιπόν φτάσαμε στον 16ο αιώνα με πορτογαλική παρουσία στις ινδικές - αραβικές θάλασσες και όλα τα παράλια να ελέγχονται από τους διάφορους αγαρηνούς ηγεμόνες που έγραψα παραπάνω.

Αρκετές ναυμαχίες αναφέρονται στον ινδικό ωκεανό μεταξύ πορτογαλικών και μουσουλμανικών στόλων τα χρόνια εκείνα. Από τις πιο αποφασιστικές, που εδραίωσε την πορτογαλική παρουσία (πριν αμφισβητηθεί από τους ολλανδούς και άλλους ευρωπαίους), αναφέρεται η ναυμαχία του Diu. Στη ναυμαχία αυτή, δυο ντουζίνες πορτογαλικές καραβέλες και καράκες εκμηδένισαν κάπου διακόσιες γαλλέρες και πλοιάρια των συμπραττώντων μουσουλμανικών δυνάμεων - οθωμανών, μαμελούκων, ινδών ηγεμόνων. Αναφέρεται ότι στο πλευρό των αγαρηνών ήταν και οι βενετσιάνοι, καθώς και η Ραγκούζα. Οι δυο αυτές ναυτικές πολιτείες είχαν κοινά συμφέροντα με τους μαμελούκους κυρίως, καθώς τα μπαχαρικά της Ανατολής περνούσαν από την Αλεξάνδρια στην Αδριατική και από κει στην υπόλοιπη Ευρώπη. Με τις κινήσεις των πορτογάλων, αυτό το μονοπώλιο έσπαγε, κι έτσι στην δεδομένη στιγμή οι βενετσιάνοι βρέθηκαν στο πλευρό των μουσουλμάνων (αν και αργότερα οι πόλεμοι μεταξύ Οθωμανών και Βενετών υπήρξαν ουκ ολίγοι). Επειδή μάλιστα οι αγαρηνοί γενικώς δε σκάμπαζαν και πολλά από πλοία, θάλασσες και ναυμαχίες, αναφέρεται ότι βενετοί ναυπηγοί αποσυναρμολόγησαν βενετικές γαλλέρες στη μεσογειακή ακτή της Αιγύπτου, πέρασαν τα υλικά δια ξηράς κάπου στο σημερινό Σουέζ και επανασυναρμολόγησαν τα πλοία ώστε να πλεύσουν την Ερυθρά Θάλασσα και να φτάσουν στην Ινδία. Τα πληρώματα που κωπηλατούσαν στα πλοία των αγαρηνών; Αναφέρονται έλληνες ναυτικοί - χωρίς φυσικά να παίρνω όρκο ότι πήγαν με τη θέλησή τους! Εντύπωση, επίσης, προκαλούν οι αναφορές των πορτογαλικών πηγών στον αντίπαλο στόλο. Ο συνασπισμός οθωμανών - μαμελούκων - ινδών αναφέρεται ως "rumes", δηλαδή γλωσσολογικώς... ρωμιοί - αν και δεν υπάρχει λόγος να υποθέσουμε ότι αυτό οφείλεται στην παρουσία δικών μας. Μπορούν να δοθούν πολλές άλλες εξηγήσεις, με πιο προφανή ότι είναι κατάλοιπο από το προγενέστερο ομώνυμο σουλτανάτο.

Νομίζω όμως ότι μπορεί να διακρίνει κανείς έναν ενδιαφέροντα συμβολισμό σ' αυτή τη ναυμαχία. Από τη βαθιά αρχαιότητα, το κέντρο του ανθρώπινου πολιτισμού υπήρξε η ευρύτερη περιοχή από την ανατολική Μεσόγειο, τη Μικρασία, το Λεβάντε, τη Μεσοποταμία έως τα όρια της Ινδίας. Όλοι οι αρχαίοι λαοί που δημιούργησαν τις πρώτες οργανωμένες κοινωνίες και, θα έλεγε κανείς, έβαλαν τα πρώτα - πρώτα θεμέλια του πολιτισμού τοποθετούνται στην περιοχή - από τους Ασσυρίους, τους Βαβυλωνίους, τους Αιγυπτίους, τους Πέρσες, τους Έλληνες, τους Ρωμαίους, έως τους λιγότερο γνωστούς σ' εμάς πολιτισμούς της κοιλάδας του Ινδού. Οι γεωπολιτικές συνθήκες, οι συμμαχίες, οι θρησκείες αλλάζουν, οι πολιτισμοί εξελίσσονται και διαμορφώνονται, οι ισορροπίες δυνάμεως μετακυλίονται - αλλά πάντα η περιοχή παραμένει το κέντρο του κόσμου. Τώρα όμως συντελείται μια κοσμογονική αλλαγή. Μια δύναμη που βρέχεται από τον Ατλαντικό φέρνει τις καραβέλες της και πλήττει καίρια την αίγλη της Ανατολής, κυριαρχεί στις θάλασσές της, ελέγχει πια τα πλούτη της. Από δω και στο εξής, το κέντρο των εξελίξεων και της προόδου δεν θα είναι η ανατολική Μεσόγειος και η Μεσοποταμία, αλλά οι ακτές του βορείου Ατλαντικού. Μέχρι τις μέρες μας! Με τεράστιες αλλαγές και ανακατατάξεις (η κυριαρχία των πορτογάλων δεν κράτησε για πολλές δεκαετίες), αλλά πάντα πλέον ο βόρειος Ατλαντικός είναι το κέντρο - οι προς ανατολάς, ή, στις μέρες μας, οι προς δυσμάς ακτές του.

Είναι χαρακτηριστικό ότι όλη σχεδόν η Ανατολή εκπροσωπείται στη ναυμαχία. Οι Αιγύπτιοι είναι εκεί, με την ισλαμική - αραβική μορφή που είχαν πάρει, μέσω των Μαμελούκων. Η Μέση Ανατολή και η Μικρασία εκπροσωπούνται, εξ' ημισείας από τους Μαμελούκους και τους Οθωμανούς. Οι Έλληνες είμαστε εκεί, έστω και υπόδουλοι, σκλάβοι, κωπηλάτες στις γαλλέρες. Ακόμα και η αρχαία Ρώμη, η ιταλική, θα έλεγε κανείς ότι εκπροσωπείται, από τους Βενετούς. Μόνο οι Πέρσες μου χαλάνε το συμβολισμό καθώς φαίνεται να λείπουν από το συγκεκριμένο επεισόδιο, αλλά θα τους συγχωρήσω αφού συγκρούστηκαν σε άλλες περιπτώσεις με τους πορτογάλους για την κυριαρχία στο Ορμούζ, στη Βασώρα και τον έλεγχο των περσικών στενών.

Πού έχασε το παιχνίδι η Ανατολή; Τι έδωσε στους πορτογάλους, σε έναν στολίσκο από τον Ατλαντικό, την πρωτοκαθεδρία; Μα η τεχνολογία. Η ναυτική τεχνολογία στην ανατολική Μεσόγειο και τον Ινδικό Ωκεανό λίγο προόδευσε μεταξύ... Σαλαμίνας και Diu. Τα πλοιάρια των αγαρηνών προσπαθούσαν να αντιμετωπίσουν τα πορτογαλικά κανόνια με έμβολα, τόξα και βέλη. Οι γαλλέρες που κυριάρχησαν στη Μεσόγειο για χιλιετίες, χωρίς εκτόπισμα και με το κέντρο βάρους ψηλά, δυσκολεύονται στην άγρια ανοιχτή θάλασσα και η κατασκευή τους δεν προέβλεπε την τοποθέτηση κανονιών. Μοιραία, ο Ατλαντικός επικράτησε και επικρατεί - και, αν ισχύει ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται, θα επικρατεί όσο διατηρεί την τεχνολογική πρωτοπορεία.

Παρόν στο Diu, για να επανέλθω στο θέμα αυτού του κειμένου, ήταν κι ένας 29χρονος Πορτογάλος θαλασσοπόρος, ο οποίος έμελλε να μείνει στην ιστορία ως ο άνθρωπος που οραματίστηκε και ξεκίνησε τον πρώτο περίπλου της υδρογείου. Το όνομά του, Fernão de Magalhães, ή πιο γνωστός σε μας ως Φερδινάνδος Μαγγελάνος. Κυριότερη πηγή μου για το ταξίδι του Μαγγελάνου είναι το σχετικό ιστορικό μυθιστόρημα του Γιώργου Λεονάρδου, Μαγγελάνος, Τρεις Έλληνες στο τέλος του κόσμου. Του συγγραφέα πάλι κυριότερη πηγή είναι εμφανώς το επίσημο χρονικό του συγκεκριμένου ταξιδιού, με συγγραφέα τον Antonio Pigafetta. Η αφήγηση του Λεονάρδου ακολουθεί πιστά το χρονικό, σε αρκετά σημεία μάλιστα με αυτούσια μεταφρασμένα αποσπάσματα. Ως προς τα μυθιστορηματικά στοιχεία, θα έλεγα ότι το βιβλίο δεν είναι και σπουδαίο - ειδικά αν κανείς έχει διαβάσει πρώτα το εξαιρετικό Μάρα, η Χριστιανή σουλτάνα και ως εκ τούτου έχει αυξημένες προσδοκίες.

Είναι γνωστό ότι ο πορτογάλος Μαγγελάνος μετά από περιπέτειες στην πατρίδα του, αποστάτησε στην υπηρεσία του ισπανικού στέμματος. Ξεκίνησε υπό ισπανική χορηγεία το ταξίδι που οραματίστηκε, το οποίο όμως δεν πραγματοποίησε τελικά εξ' ολοκλήρου. Άφησε την τελευταία του πνοή κάπου στις σημερινές Φιλιππίνες χτυπημένος από βέλη ιθαγενών κατά τη διάρκεια αψιμαχίας. Τον περίπλου ολοκλήρωσαν συνολικά 18 επιζήσαντες, υπό τον Juan Sebastian Elcano.

Πολύ ενδιαφέροντα είναι μερικά από τα ονόματα των επιζησάντων που έφτασαν στην Ισπανία και αναγράφονται σε σχετική αναμνηστική πλάκα σε ναό της Sanlucar de Barrameda, στις εκβολές του ποταμού Guadalquivir όπου έπιαναν τα ισπανικά ποντοπόρα πλοία που ολοκλήρωναν επιτυχημένα ταξίδια στις χώρες τις μακρινές - πριν ανέβουν το ποτάμι για τη Σεβίλλη, για το τελευταίο, θριαμβευτικό κομμάτι του ταξιδιού. Η πλάκα είναι κατασκευή του 20ου αιώνα, αλλά προφανώς αντιγράφει ονόματα πρωτότυπων αρχείων. Διαβάζουμε μεταξύ άλλων:

Francisco Albo, de Axio
Miguel de Rodas, de Rodas
Nicolas de Napoles, de Napol de Romania
Miguel Sanchez de Rodas, de Rodas

Φωτογραφία της πλάκας υπάρχει στο βιβλίο του Λεονάρδου - και όχι, δεν πρόκειται για ποδοσφαιριστές!

Ας τα δούμε αυτά τα ονόματα και τα τοπωνύμια με τη σειρά. Κατά την έρευνα του Λεονάρδου, ο πλοηγός Francisco Albo ήταν Φραγκίσκος Άλμπος και ήταν από τη Χίο - ισπανοθρεμμένος φραγκοχιώτης. Δεν μπόρεσα (στα γρήγορα) να διασταυρώσω αν η λέξη Axio αποτελεί ισπανική ονομασία της Χίου. Στη γενουατική διάλεκτο αναφέρεται ως Scio που δεν είναι δα και τόσο μακρινή λέξη. Ψάχνοντας τυχαία με τη βοήθεια της θείας Google, απ' ότι φαίνεται ο άνθρωπος αυτός (που ως πλοηγός ήταν ανώτερος αξιωματικός και είχε υπεύθυνη θέση) αναφέρεται και αλλού ως χιώτης, αλλού όμως (π.χ. στο αρχικό περί Μαγγελάνου στη wikipedia) αναφέρεται ως καταγόμενος από τη Γαλικία. Ένα το κρατούμενο λοιπόν με αυτόν.

Οι δύο Miguel "de Rodas". Απ' ότι φαίνεται, κατά το Λεονάρδο επρόκειτο για ένα πρόσωπο, το Μιχάλη από τη Ρόδο. Κατά το συγγραφέα (αν θυμάμαι καλά από τότε που διάβασα το βιβλίο), ο τυχοδιώκτης αυτός μετά την επιστροφή από τον περίπλου της υδρογείου σταδιοδρόμησε στο ισπανικό ναυτικό, μέχρι που έφτασε κυβερνήτης του ισπανικού στόλου των Μολούκων. Στα γρήγορα δεν μπόρεσα να διασταυρώσω την ελληνική καταγωγή, ούτε ότι πρόκειται για ένα πρόσωπο. Το άρθρο στη wikipedia φαίνεται να πιστεύει την αναμνηστική πλάκα που αναφέρει δύο ονόματα και τους θεωρεί και τους δύο καταγόμενους από την περιοχή Rodas, πάλι της Γαλικίας.

Αυτός για του οποίου την καταγωγή δεν υπάρχει αμφιβολία είναι ο Νικόλας - ο ναυπλιώτης! Είναι γνωστό και εξ' άλλου ότι Napoli di Romagna αποκαλείται και στις διαλέκτους της ιταλικής το Ναύπλιο. Δηλαδή Νεάπολη της Ρωμανίας, σε αντιδιαστολή με τη Νεάπολη της Ιταλίας - τη Napoli, ξέρεις ποια λέω, αυτήν που δόξασαν ο Μαραντόνα και ο Καρέκα! Η Ρωμανία φυσικά είμαστε εμείς. Κατά το Λεονάρδο, ο Νικόλας μετά το μεγάλο του ταξίδι επέστρεψε στην οικογένειά του στο Ναύπλιο. Δεν γνωρίζω αν αυτή η πληροφορία αποτελεί προϊόν έρευνας ή μυθιστορηματικό στοιχείο, αλλά βεβαίως μικρή σημασία έχει αυτό.

Να σημείωσω επίσης ότι στην αναμνηστική πλάκα και ο χρονικογράφος ο Pigafetta αναφέρεται με παράξενο τρόπο, ως Antonio Lombardo (Pigafetta), natural de Bizancio, en Lombardia. Δεν έχω ιδέα τι ρόλο μπορεί να βαράει αυτό το natural de Bizancio. Ίσως πρόκειται για ανορθόγραφη αναφορά στη γεννέτηρα του χρονικογράφου, τη Vicenza.

Δυο - τρία άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία που ανέδειξε η έρευνα του Λεονάρδου και αναφέρονται στο βιβλίο αυτούσια από τις πηγές. Τα μεταφέρω όπως τα θυμάμαι, μην ανοίγω τώρα το βιβλίο να ψάχνω! Νομίζω όμως τα θυμάμαι αρκετά καλά.

Τον καιρό εκείνο υπήρχε η συνήθεια (ή ίσως και νόμος / κανονισμός) ένα ελάχιστο ποσοστό των ναυτικών που υπηρετούσαν στα ισπανικά πλοία να είναι οι ίδιοι ισπανοί. Ο Μαγγελάνος είχε δυσκολία να πετύχει αυτό το ποσοστό, διότι οι ισπανοί ναυτικοί παραήταν δεισιδαίμονες για να δεχτούν να λάβουν μέρος σε μια τέτοια αποστολή χωρίς προηγούμενο. Αναγκάστηκε λοιπόν να ναυτολογήσει τυχοδιώκτες από όλη τη ναυτοσύνη της Ευρώπης, βόρειας και νότιας. Προκειμένου να εξηγήσει αυτή την κίνηση και την παρέκκλιση από τα συνηθισμένα, χρειάστηκε να γράψει μια σχετική επιστολή στις ισπανικές αρχές. Στην επιστολή αυτή απαριθμεί τις εθνικότητες που περιλαμβάνονται στα πληρώματά του. Οι έλληνες (griegos) αναφέρονται πρώτοι - πρώτοι! Δείγμα ότι λογικά μάλλον δεν θα ήταν μόνο ένας, ούτε και δύο.

Ένα άλλο σαφές στοιχείο ελληνικής παρουσίας υπάρχει στο επίσημο χρονικό. Αναφέρεται εκεί ότι όταν η αποστολή μετά το θάνατο του Μαγγελάνου έφτασε στην περιοχή που βρίσκεται σήμερα το Brunei, κάποιοι ναυτικοί αποφάσισαν να μείνουν εκεί. Αναφέρονται οι εθνικότητες των ναυτών αυτών και δύο ήταν έλληνες.

Να πω γενικά ότι το βιβλίο του Λεονάρδου φαίνεται να είναι προϊόν σοβαρής έρευνας, οπότε γενικά δεν έχω λόγο να αμφισβητώ πολύ τα στοιχεία που παραθέτει. Απλώς έχω το χούι να διασταυρώνω. Και έχω και το άλλο χούι, να μην έχω τυφλή εμπιστοσύνη πουθενά. Θα πω ότι μου έχει συμβεί να βρω εμφανώς λανθασμένες αναφορές σε βιβλία του Λεονάρδου, ίσως μία ή δύο φορές. Πιο χτυπητή περίπτωση, στο βιβλίο του Σοφία Παλαιολογίνα, Από το Βυζάντιο στη Ρωσία κάπου περιγράφεται η γνωστή ρώσικη σούπα μπορς, που έχει ως συστατικό τις τομάτες. Είναι όμως εγκυκλοπαιδικά γνωστό ότι οι τομάτες είναι φυτό που μας ήρθε από το Νέο Κόσμο, επομένως αδύνατο να είχαν φτάσει στην κουζίνα της Μοσχοβίας τον καιρό της Σοφίας και του Ιβάν του Γ'.

Εν πάση περιπτώσει όμως, μικρή σημασία έχουν ίσως οι λεπτομέρειες. Για τις ανάγκες τούτων δω των γραμμών, είτε ο Φραγκίσκος ήταν χιώτης είτε όχι, είτε ο Μιχάλης ήταν ροδίτης είτε γκαγιέγος, νομίζω πέρα από κάθε αμφιβολία μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι, όταν το Νοέμβρη του 1520 ο στολίσκος του Μαγγελάνου διέσχιζε το στενό που σήμερα ονομάζουμε Πορθμό του Μαγγελάνου, κάποιοι πάνω στα πλοία - λίγοι, πολλοί - ήταν συντοπίτες μας. Κάποιοι πιθανότατα σχολίαζαν τα πρωτόγνωρα για καυκάσιους θεάματα μεταξύ τους, στη δικιά μας τη λαλιά. Ποια θεάματα; Οι ιθαγενείς στο νησί νοτίως του πορθμού στη θέα των πλοίων άναβαν φωτιές, εξ' ου και το νησί ονομάστηκε Γη του Πυρός. Οι άλλοι ιθαγενείς, στη νότια απόληξη της ηπείρου βορείως του πορθμού, αγριεμένοι κι αυτοί, έκαναν θόρυβο πολύ. Η περιοχή ονομάζεται ακόμα Παταγονία αφού ο Μαγγελάνος ονόμασε τους θορυβώδεις και γιγαντόσωμους ιθαγενείς "Patagon". Δε φαίνεται να υπάρχει συμφωνία από που προέρχεται αυτό το όνομα, και μια τραβηγμένη ίσως και απίστευτη ερμηνεία / υπόθεση είναι ότι ξεσήκωσε το όνομα από τους έλληνες των πληρωμάτων του, που σχολίαζαν στη λαλιά μας για κάποιον... πάταγο! Η αποστολή συνάντησε για πρώτη φορά την ιδιαίτερη πανίδα της περιοχής, όπως το πτηνό που γνωρίζουμε σήμερα ως πιγκουΐνο του Μαγγελάνου. Και πάλι είναι λογικό να υποθέσουμε ότι κάποιοι συζήτησαν για το ζώο αυτό στη δικιά μας γλώσσα - μα και στην ίδια γλώσσα που χρησιμοποιούσε δέκα αιώνες πριν ο Κοσμάς για να περιγράψει τους μονόκερους της Αφρικής και της Ινδίας... που δεν τους είχε δει παρά μόνο σε αναπαραστάσεις, αλλά του είχαν κάνει περιγραφές γνωστοί του αξιόπιστοι και το είχε διασταυρώσει, έλεγε, και στην Αγία Γραφή, οπότε δεν του απέμενε καμιά αμφιβολία ότι υπήρχαν και οι περιγραφές ήταν ακριβείς.

Δεν είναι συναρπαστικές οι εικόνες αυτές;

Θα κλείσω λοιπόν εδώ γιατί το κείμενο βγαίνει μεγάλο και το έχω στο ψυγείο κάμποσους μήνες. Σε καμία περίπτωση δεν καλύπτει το θέμα. Θα προσπαθήσω να επανέλθω το συντομότερο με κάτι διαφορετικό (συνέχεια).

Ο καπουδάν-πασάς και η μεγίστη βλακεία

Διάβασα το καλοκαίρι που μας αφήνει, το (παλιό, αρχές δεκαετίας '80) βιβλίο του Γιώργου Κοντογιώργη Κοινωνική Δυναμική και Πολιτική Αυτοδιοίκηση, Οι Ελληνικές Κοινότητες της Τουρκοκρατίας. Τι έμαθα; Όλο και κάτι έμαθα, αν και ήταν δύσκολα γραμμένο για μένα. Είναι επιστημονικό σύγγραμμα επιστήμης που δε μου ανήκει. Άλλα, όλο και κάτι μένει.

Ίσως αυτό που έμαθα περισσότερο από ο,τιδήποτε άλλο είναι ότι ο επόμενος που θα επιχειρήσει να μου πει ότι "στην Τουρκοκρατία γινόταν αυτό", ή "η Επανάσταση έγινε γι' αυτό" και πάει να εξαντλήσει το θέμα σε τρεις προτάσεις, μάλλον με δουλεύει. Στην Τουρκοκρατία έγιναν όλα, κατά καιρούς και κατά τόπους. Και καταπιέσεις, και διώξεις, αλλά και οικονομική ανάπτυξη και κάπου - κάπου πολιτική ανάπτυξη αξιοσημείωτη. Γι' αυτό και είναι ιδιαίτερα σημαντικό να μελετάμε και αυτή την περίοδο της ιστορίας μας, ώστε να δούμε πώς λειτουργούσαμε ως συλλογικότητα τότε. Επιτυχημένα παραδείγματα. Αποτυχημένα παραδείγματα. Και τα λοιπά. Δεν είναι σωστό να προσπερνάμε αυτούς τους αιώνες με δυο - τρεις λέξεις, καταπίεση - κρυφό σχολειό - παιδομάζωμα. Ούτε βέβαια κατά μείζονα λόγο με τις αντίστοιχες δυο - τρεις λέξεις των αποδομητών.

Στο ερώτημα κατά πόσο το κοινοτικό πρότυπο πολιτειακής οργάνωσης - περιφερειακής ανάπτυξης (ή στοιχεία του) θα μπορούσε να εφαρμοστεί στη σημερινή πραγματικότητα δεν έχω απάντηση - και γνωρίζω ότι για τους απαιτητικούς αναγνώστες "δεν έχω απάντηση" σημαίνει "δεν θα μπορούσε"! Ο ίδιος ο Κοντογιώργης σε σχετική υποσημείωση του πρόσφατου βιβλίου του Κομματοκρατία και Δυναστικό Κράτος που διάβασα πιο πρόσφατα, φαίνεται να απορρίπτει την "κατηγορία" ότι ο ίδιος προτείνει επιστροφή σε κοινοτικού τύπου οργάνωση - όποιος μελετά κάτι και γράφει γι' αυτό δεν έπεται ότι το προτείνει αβίαστα και αυτούσιο. Ίσως επανέλθω κάποτε στο θέμα και διαβάσω κανέναν πιο ορκισμένο "κοινοτιστή". Εξακολουθεί να με τρώει η ιδέα ότι είναι ζωτικής σημασίας για τον τόπο η ισχυρή αποκέντρωση.

Υπάρχει όμως στο βιβλίο, μεταξύ άλλων ενδιαφερουσών αναφορών σε αμέτρητες πηγές, φιρμάνια, πρακτικά κοινών και λοιπά σχετικά, μια αναφορά σε περιστατικό επίκαιρο - σατανικά επίκαιρο, θα έλεγα! Σε κείμενο του 1801, ο δραγουμάνος του οθωμανικού στόλου Ιωάννης Καλλιμάχης επισημαίνει στο Κοινόν των Ναξίων να μην εκλέξουν για κοτσάμπασή τους το γιο κάποιου Μάρκου Πολίτη, καθότι τον τελευταίο τον είχε εξορίσει ο καπουδάν-πασάς. "Διότι αυτό... λογίζεται καθαρόν ζορμπαλίκιν, το οποίο θέλει σας φέρει εις παντελή αφανισμόν".

Σα να λέμε, μη βγάλετε τον Τσίπρα γιατί θα σας βγάλουμε από το ευρώ και θα καταστραφείτε.

Τότε λοιπόν ήταν ο καπουδάν-πασάς.

Τώρα έχουμε άλλους που πρέπει να προσέχουμε μην τυχόν ψηφίσουμε λάθος και ζοχαδιαστούνε.

Να μην έχουμε λοιπόν ψευδαισθήσεις περί δημοκρατίας, προόδου κλπ.

Θα μου πεις, και συ δηλαδή τι θέλεις; Πολιτικές οντότητες μεγέθους Ελλάδας (μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή και πιο πριν) ή Κοινού Ναξίων μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, να μη λαμβάνουν υπόψη το γενικότερο κλίμα πριν κάνουν επιλογές; Ε σωστό κι αυτό. Μοιραία θα πρέπει να το λαμβάνουν. Για την ακρίβεια, ο μόνος τρόπος να μην το λαμβάνεις είναι να γίνεις ο ίδιος η μοναδική υπερδύναμη! Να μην έχουμε όμως ψευδαισθήσεις, αυτό είπα και μόνο. Οι παραλληλισμοί βγάζουν μάτια, όσο κι αν αυτό σοκάρει τους διάφορους ευρωπαϊστές.

Κατάφερα όμως μέσα στο καλοκαίρι να τελειώσω και το Στρατηγικόν του Κεκαυμένου, το οποίο είχα αρχίσει λίγο νωρίτερα. Δεν ήταν κανένα πολύ σπουδαίο κείμενο, αλλά είχε το ενδιαφέρον του ως πηγή. Ο συγγραφέας ο Κεκαυμένος φαίνεται ήταν μέσης-προς-ανώτερης στάθμης ρωμαίος ("βυζαντινός") αξιωματούχος, ελληνοαρμενικής καταγωγής. Φαίνεται και οι άμεσοι πρόγονοί του είχαν σταδιοδρομήσει στη ρωμαϊκή διοίκηση και το στρατό σε αντίστοιχης στάθμης θέσεις. Δεν γνωρίζω αν πρόκειται για μακρινό πρόγονο του... Πάνου Καμμένου! Το κείμενο φαίνεται ότι γράφεται ως συλλογή συμβουλών προς απόγονο ή απογόνους του και καλύπτει διάφορα θέματα, από αμιγώς στρατιωτικά - τακτικά, έως διαφέντεμα του σπιτιού, συμβουλές γάμου, αλλά και διοίκηση επαρχίας, έως παρακαταθήκες εάν τυχόν ο γιος του γίνει... αυτοκράτορας (ως γνωστόν, δεν υπήρχε θεσμοθετημένη μεταβίβαση βασιλικής εξουσίας από πατέρα σε γιο κληρονομικώ δικαιώματι, οπότε θεωρητικά ο οποιοσδήποτε ρωμαίος συγκέντρωνε την αποδοχή του στρατού και του πλήθους / όχλου της Κωνσταντίνου Πόλεως μπορούσε να αναδειχθεί στο ύπατο αξίωμα). Αν θυμάμαι καλά, οι μελετητές τοποθετούν το κείμενο στο δεύτερο μισό του 11ου αιώνα, λίγο μετά τον καιρό του Ματζικέρτ, όταν η Βασιλεία των Ρωμαίων μετά από λαμπρή περίοδο ακμής περνούσε μάλλον απότομα σε παρατεταμένη παρακμή από την οποία άλλωστε, ως πολιτεία, δεν έμελε να βγει ποτέ.

Προς το τέλος, λοιπόν, του κειμένου, στην κατακλείδα των συμβουλών προς τον αυτοκράτορα, ο συγγραφέας σημειώνει πως όλα αυτά που προανέφερε έκαναν παλιά οι βασιλείς της Κωνσταντίνου Πόλεως, και γι' αυτό κυριαρχούσαν στην Ευρώπη, στη Λιβύη, την Αίγυπτο, τη Συρία, μέχρι τη Μεσοποταμία και τις άλλες χώρες. Οι καιροί ήταν ειρηνικοί και ο λαός εργαζόταν και ευημερούσε. Και μετά, τι έγινε μετά; Λάθη πολιτικά, πόλεμοι, έριδες, επιδρομές; Όχι, ή μάλλον όχι πρωταρχικώς. Κατά τον συγγραφέα, "αφ' ου δε η μεγίστη βλακεία τοις ανθρώποις επεγένετο, μάλλον δε ώσπερ τις νόσος ενέσκηψεν, ουδέν αγαθόν τη βασιλεία των Ρωμαίων εγεγόνει" (και ζητώ συγγνώμη για τη μεταφορά στο μονοτονικό).

Η βλακεία λοιπόν, και μάλιστα η μεγίστη βλακεία, ως νόσος, ασθένεια, μεταδοτική, μολυσματική. Ορίστε μια ιστορική διάγνωση της ουσίας όλων των προβλήματων! Ο συγγραφέας φαίνεται να τοποθετεί την εμφάνιση του ιού της μεγίστης βλακείας κάπου ανάμεσα στην εποχή του Ιουστινιανού, που κυριαρχούσε η Ρωμανία σε όλες αυτές τις χώρες, και ίσως στην εποχή της αραβικής κατάκτησης, με την οποία πολλές χάθηκαν οριστικά. Δηλαδή κάπου τον 6ο - 7ο αιώνα. Κατά τον συγγραφέα, φαίνεται ότι η βλακεία οδήγησε στο μαρασμό της αυτοκρατορίας από έριδες διαδοχής και εμφύλιες διαμάχες, η βλακεία έφερε τους αγαρηνούς αφέντες στα Ιεροσόλυμα, την Αντιόχεια και την Αλεξάνδρεια, η βλακεία ίσως ευθύνεται για την εικονομαχία, η βλακεία, η βλακεία, η βλακεία...

Τι έχει γίνει έκτοτε; Κυκλοφορεί άραγε ακόμα ο ιός ανάμεσά μας;

Δεν ξέρω αν πρέπει να πιστέψουμε την παραπάνω ιστορική διάγνωση. Πάντως, νομίζω η ιατρική δεν έχει ασχοληθεί να απομονώσει τον ιό, να βρει εμβόλιο ή φάρμακο! Άρα, αν είχε δίκιο ο Κεκαυμένος, ο ιός θα πρέπει πλέον να έχει εξαπλωθεί πολύ, τόσους αιώνες μετά! Από την άλλη οι ενδείξεις που έχουμε γύρω μας... ας δούμε μερικές. Θεωρούμε ότι το σύμπαν έγινε μόνο του, θεωρούμε λογική μια τέτοια υπόθεση και μάλιστα λένε κάποιοι ότι το έχει αποδείξει και η επιστήμη. Θεωρούμε τον Ανδρέα Παπανδρέου μεγάλο ηγέτη, το Μίμη Ανδρουλάκη διαννοούμενο, τον Πέτρο Τατσόπουλο συγγραφέα, το Στέφανο Μάνο σοφό, το Χρήστο Γιανναρά από ξεμωραμένο έως... νεο-οθωμανό, αλλά και ''μόνη λύση πλέον τη Χρυσή Αυγή". Η ιστορική μας μοίρα ως λαός είναι αναμφίβολα και τελεσίδικα συνυφασμένη με αυτή των... Βέλγων. Και πολλά άλλα στον καθημερινό βίο.

Είχε δίκιο ο Κεκαυμένος; Ο καθένας ας βγάλει τα συμπεράσματά του. Εγώ παραθέτω απλώς την ιστορική μαρτυρία.

Cipralex

Η λύση του Τσιπριακού, ή who's afraid of the big bad Tsipras.

Μερικά προκαταρκτικά...

Περί οικονομίας, ευρωζώνης, δραχμής κλπ. Έγραψα πριν δυο μήνες εδώ, ότι θα φύγουμε από την ευρωζώνη με τη μία ή την άλλη διαδικασία (εμείς ή/και ίσως και άλλοι) όταν τα κέρδη (ή, ο περιορισμός των ζημιών) από την παραμονή μας θα είναι λιγότερα από τα χρήματα που μας δίνουν για να κρατηθούμε μέσα. Τι κέρδη έχουν από την παραμονή μας, τα έχουν πει πολλοί, τόσο λογικοφανείς όσο και συνομωσιολόγοι. Κρατιέται το ευρώ χαμηλά και αυτό βοηθά τις εξαγωγές των μεγάλων, προς τον υπόλοιπο κόσμο. Επίσης η δική μας παραγωγή δεν αντέχει, συνήθως, στο διμέτωπο ανταγωνισμό χωρίς εργαλεία προστασίας, οπότε ξοδεύουμε τα δανεικά που παίρνουμε για εισαγωγές από τους μεγάλους προϊόντων που δεν μπορούμε να παράγουμε ανταγωνιστικά. Το κυριότερο, οι ζημιές από πιθανή έξοδό μας θα είναι μεγάλες πανευρωπαϊκώς. Και άλλα πολλά έχουν λεχθεί.

Εξακολουθώ να έχω την άποψη αυτή. Επομένως, για να πω ότι οι οικονομικές εξαγγελίες του ΣΥΡΙΖΑ περί καταγγελίας του μνημονίου κλπ, αν πραγματοποιηθούν, θα μας οδηγήσουν εκτός ευρώ θα έπρεπε να έχω νούμερα - και δεν έχω. Τα έχει ο ΣΥΡΙΖΑ; Να τον πιστεύουμε όταν καθησυχάζει ότι δε θα βγούμε; Έχουν νούμερα οι αντίπαλοί του, που λένε ότι θα βγούμε; Είναι αυτοί αξιόπιστοι ή μας δουλεύουνε; Η απάντηση σε όλες τις ερωτήσεις αυτές είναι "δεν έχω ιδέα".

Η άλλη μομφή που ακούγεται έντονα μέσα στην όλη τσιπροφοβία των ημερών είναι ότι ο κύριος Τσίπρας είναι "νέος Ανδρέας". Δηλαδή, υπόσχεται και ψεύδεται ("έξω απ' το ΝΑΤΟ και την ΕΟΚ"), ούτε το μνημόνιο θα καταγγείλει, ούτε τίποτα απ' όσα λέει δεν θα κάνει. Δύο κουβέντες επ' αυτού.

Κατ' αρχήν, το "φαινόμενο Ανδρέας", και, κατ' επέκταση, το "φαινόμενο ΠΑΣΟΚ", και, κατ' επέκταση, το "φαινόμενο μεταπολιτευτικό πολιτεύεσθαι", στηρίχθηκε στη ροή άφθονου δανεικού χρήματος, που χρησιμοποιήθηκε για να εξαγοραστούν συνειδήσεις, να κλείσουν στόματα, να θολώσουν μνήμες. Εάν ισχύει αυτό που φαίνεται, δηλαδή χρήμα έξω για την Ελλάδα δεν περισσεύει, τότε δε βλέπω πώς θα μπορούσε να χτιστεί νέος Ανδρέας. Εκτός εάν βρεθούν για τον κύριο Τσίπρα κάποιοι πάτρονες που δεν μπορούμε να ξέρουμε. Τούτο δω το πρόσφατο άρθρο ψαρεύει προφανώς στα νερά του αντιαμερικανισμού των Ελλήνων παρουσιάζοντας τον ΣΥΡΙΖΑ ούτε λίγο ούτε πολύ για... επιλογή του αμερικανικού παράγοντα! Είναι όμως στρατευμένο το site, δεν ξέρω σε τι βαθμό είναι να τα πιστεύουμε αυτά - ως παράδειγμα το αναφέρω. Εάν τα πράγματα είναι όπως φαίνονται, τότε επαναλαμβάνω, δεν βλέπω νέο Ανδρέα.

Δεύτερον, θα ήθελα να προσέχουμε λίγο την κριτική που χάφτουμε, όσοι από εμάς προσπαθούμε να είμαστε κάπως σκεπτόμενοι. "Ο Τσίπρας είναι νέος Ανδρέας και θα μας βγάλει απ' το ευρώ". Εάν ο Τσίπρας είναι νέος Ανδρέας, τότε δεν θα καταγγείλει το μνημόνιο, οπότε δεν θα θέσει την παραμονή μας στο ευρώ σε μεγαλύτερο κίνδυνο απ' ότι οποιοσδήποτε άλλος - άρα καταρρέει το βασικό "τους" επιχείρημα γιατί να μην τον ψηφίσουμε. Εάν, αντίθετα, ο Τσίπρας καταγγείλει το μνημόνιο, τότε δεν είναι νέος Ανδρέας και εμείς έχουμε να διαλέξουμε ανάμεσα σε έναν ειλικρινή που θα θέσει σε κίνδυνο τη θέση μας στην ευρωζώνη και σε ένα μάτσο αποδεδειγμένους ψεύτες, που όμως υπόσχονται να παίξουν μπάλα με την Ευρώπη, οπότε συμβατικά σκεπτόμενος κανείς θα έλεγε ότι δεν θέτουν σε τόσο κίνδυνο τη θέση μας στην ευρωζώνη. Αυτά, γιατί είναι απαραίτητο, αλλά και δύσκολο, να έχουμε καθαρό μυαλό μέσα στην επικοινωνιολογική ρύπανση.

Να πω επίσης ότι λέγονται πολλά για τις περιβόητες τις συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν τις έψαξα, αλλά σοβαροί άνθρωποι λένε ότι άμα τις δεις τρομάζεις... εκτός από τον παλιό Συνασπισμό (ΣΥΝ) εγώ μόνο το ΔΗΚΚΙ ξέρω εκ πρώτης όψεως και δε μου προκαλεί τρόμο, αλλά ακατάσχετο γέλωτα. Δεν τις έψαξα, γιατί έχω δύο ουσιαστικούς λόγους για τους οποίους ούτως ή άλλως δεν θα ψηφίσω τον ΣΥΡΙΖΑ. Πρώτον, θεωρώ τον κύριο Τσίπρα προσωπικά υπεύθυνο για πολλά από τα χάλια της παιδείας, μέσω της κατάντιας των καταλήψεων. Όσοι είμαστε εκείνης της γενιάς, θυμόμαστε ότι η κύρια αιτία που τόσο εναντιώθηκε τότε το "μαθητικό κίνημα", προεξάρχοντος του κυρίου Τσίπρα, στο "νόμο Κοντογιαννόπουλου" ήταν η αμφισβήτηση του... "δημοκρατικού δικαιώματος" στο σκασιαρχείο. Μια στάση για την οποία, μάλιστα, φαίνεται να είναι και υπερήφανος...

Δεύτερον, ψηφίζω στη Β' Αθηνών και οι προσεχείς εκλογές γίνονται με τη μέθοδο της λίστας, οπότε δεν έχω δικαίωμα επιλογής υποψηφίου βουλευτή. Δεν θέλω λοιπόν με την ψήφο μου να συμβάλω στην παρουσία του μπαρμπα - Θωμά στο κοινοβούλιο. Πες με ρατσιστή!

Εάν επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ ήταν π.χ. ο Λαοκράτης Βάσσης ή ακόμα - ακόμα από τους ενεργούς πολιτικούς ίσως ο Γιάννης Δραγασάκης, και επιπλέον είχα τη δυνατότητα να επιλέξω με σταυρό προτίμησης για βουλευτή κάποιον πολιτισμένο άνθρωπο... τότε ίσως να έμπαινα στη διαδικασία να δω τις συνιστώσες - και τότε ίσως να τρόμαζα κι εγώ...

Με τις παραπάνω σημειώσεις λοιπόν, θα ήθελα να επικεντρωθώ στα όσα τρομακτικά λέγονται ανεπίσημα για μια πιθανή κυβέρνηση αριστεράς με βάση τον ΣΥΡΙΖΑ, πέρα από τα οικονομικά. Το πρώτο πράγμα που θα πω είναι ότι δε νομίζω η περιβόητη κυβέρνηση της αριστεράς, ή και όποια άλλη κυβέρνηση προκύψει μετά τη Δευτέρα, να κρατήσει πολύ. Δε νομίζω να κάνει πρωτοχρονιά! Γενικώς, νομίζω ότι στα προσεχή χρόνια θα δούμε αρκετές εναλλαγές κυβερνήσεων, εναλλαγές προσώπων ή/και εκλογές. Προσωπική μου εντύπωση είναι αυτή και μπορεί να διαψευσθεί.

Ειδικά στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ, αν βγει πρώτο κόμμα, έχουμε τα εξής:

- τρεις συνιστώσες λαλούν και δυο χορεύουν, δηλαδή προβλήματα εσωτερικής συνοχής, καμία σχέση με κόμμα σιδηράς κομμουνιστικής πειθαρχίας, π.χ. σαν το ΑΚΕΛ του κυρίου Χριστόφια στην Κύπρο (απ' όσα μας λένε οι κουμπάροι).

- θα χρειαστεί στήριξη και από αλλού. Δεδομένη η ΔΗΜΑΡ (αν και μακάρι να την στέλναμε εκτός βουλής). Αν από κει και πέρα χρειαστεί και άλλου τη στήριξη ή ανοχή; Αν συνεχίσει ο κύριος Τσίπρας τη σκληρή στάση που τήρησε κατά ΠΑΣΟΚ - ΝΔ στις προηγούμενες διερευνητικές, μένει η περίπτωση ανοχής εκ μέρους των ΑΝΕΛ του κυρίου Καμμένου. Σε κάθε περίπτωση, πέραν των θεμάτων εσωτερικής συνοχής του ίδιου του ΣΥΡΙΖΑ, είναι δεδομένο ότι θα υπάρχουν και θέματα συνοχής της κυβέρνησης.

- ...θα ήλπιζε κανείς ότι ο κύριος Τσίπρας τη Δευτέρα θα έχει συναίσθηση ότι υπό τις παρούσες συνθήκες θα ψηφιστεί από πολλά κομμάτια της κοινωνίας που ιδεολογικά δεν έχουν καμία σχέση με τη "ριζοσπαστική αριστερά" (αν αυτός ο τελευταίος όρος σημαίνει κάτι συγκεκριμένο) και θα πολιτευθεί αναλόγως.

Με αυτά τα δεδομένα, λοιπόν, εγώ δε φοβάμαι ότι η όποια "κυβέρνηση της αριστεράς" ενδεχομένως σχηματιστεί θα πειράξει οποιοδήποτε ευαίσθητο θέμα. Για την ακρίβεια, πιστεύω ότι θα επικεντρωθεί στα οικονομικά και θα βάλει όλα τα άλλα στον πάγο, προκειμένου να μην ανοίξει αχρείαστα μέτωπα.

Ξεκινώντας από τα εθνικά. Κατ' αρχήν, πολλά και αντικρουόμενα σχετικά με τη σχέση έθνους και ΣΥΡΙΖΑ. Οι πιο πολλοί τη θεωρούν από προβληματική έως εχθρική. Η Ρένα Δούρου που προαλείφεται για Υπουργός Εξωτερικών έχει συγκριθεί με τη Ρεπούση ως προς τον εθνομηδενισμό. Δεν έχω ιδέα αν αυτό γίνεται δικαίως ή αδίκως. Πολλά για τις "εθνομηδενιστικές συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ" γράφει τελευταία και ο κύριος Καραμπελιάς στο Άρδην. Έχω γενικά εμπιστοσύνη στα γραπτά του κυρίου Καραμπελιά, αλλά βεβαίως τίποτα δεν διαβάζουμε άκριτα. Η γραμμή Άρδην στις προηγούμενες εκλογές ήταν ΣΥΡΙΖΑ ή ΑΝΕΛ "χωρίς ψευδαισθήσεις" και δεν αποκλείω να υπάρχουν και κάποιες υπερβολές προκειμένου να δικαιολογηθεί η τωρινή αλλαγή, ειδικά στους ίδιους τους συντρόφους του που φαίνεται να επιμένουν στον ΣΥΡΙΖΑ και να αντιδρούν. Από την άλλη, τούτο δω το κείμενο είναι καθησυχαστικό. Αναφέρει μερικές εθνομηδενιστικές συνιστώσες και ένα όνομα όλο κι όλο για επικίνδυνους εθνικά στον ΣΥΡΙΖΑ και επί λέξει "ο ΣΥΝ έχει απείρως διευρυνθεί με συνιστώσες με εθνικές καταβολές". Δεν είναι βέβαια παρά μόνο μία ανάρτηση ιστολογίου, στο οποίο δεν έχω δα και τυφλή εμπιστοσύνη. Ίσως είναι ασφαλές να πει κανείς ότι τρεις λαλούν κα δυο χορεύουν, ή ενδεχομένως ένας λαλεί και πέντε χορεύουν - σε κάθε περίπτωση, και ως προς τα εθνικά συνιστώσες λαλούν και συνιστώσες χορεύουν...

Στα επί μέρους. Κυπριακό. Εδώ και χρόνια οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν κάνουν και τίποτα ως προς το Κυπριακό και δε βλέπω να αλλάζει κάτι αν έχουμε κυβέρνηση της αριστεράς, προς το χειρότερο ή προς το καλύτερο. Μακεδονικό. Τουλάχιστον στο επίσημο πρόγραμμα, δεν διαφαίνεται απόκλιση από αυτό που έχει επικρατήσει τα τελευταία χρόνια να ονομάζεται "εθνική γραμμή".

Ελληνοτουρκικά - Αιγαίο. Θεωρώ τη γνωστή δήλωση περί ρίσκου που φρίκαρε πολλούς, μάλλον ενδεικτική του... λαλήματος και του χορού των συνιστωσών παρά ενδεικτική πολιτικής. Επί της ουσίας του θέματος, ασφαλώς και το θέμα των εξοπλιστικών δαπανών πρέπει να ανοίξει. Λόγω ίσως της ευαισθησίας του θέματος έμενε πάντα κλειστό, με αποτέλεσμα εκεί να γίνεται Το Μεγάλο Φαγοπότι. Επίσης, θεωρώ ότι είναι ευτύχημα που αυτή τη στιγμή της κρίσης στην Ελλάδα, στην Τουρκία κυβερνά η τάξη που κυβερνά και όχι η Τσιλέρ ο Γιλμάζ και οι λοιποί. Λέγονται πολλά για το "δόγμα Νταβούτογλου" και τον "νεοοθωμανισμό" του και θα έπρεπε να διαβάσω περισσότερα για να μπορώ να διαμορφώσω πιο μεστή άποψη. Αυτό που βλέπω όμως είναι ότι αισίως μετράμε για πρώτη φορά πάνω από 15 χρόνια από το τελευταίο θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο - και δε βλέπω να έρχεται άλλο σύντομα (άλλοι βλέπουν βέβαια, αλλά και κάποιοι το βλέπουν να έρχεται κάθε μέρα - δε βλέπω για ποιο λόγο τα εθνοκεντρικά ιστολόγια να θεωρούνται πιο αξιόπιστα από τα εθνομηδενιστικά, καθότι η μπουρδολογία ξεπερνά τις ιδεολογίες). Είναι και ταραγμένη η περιοχή. Θέματα με το Ιράν, αναβρασμός στη Συρία, οι Κούρδοι στο Ιράκ και στη Συρία τραγουδάνε. Να θέλει άραγε να ανοίξει ντράβαλα και στο Αιγαίο ο Ερντογκάν; Δεν ξέρω. Περί "νεοοθωμανισμού" γενικά. Αν είναι το ίδιο επικίνδυνος με τον παλιό οθωμανισμό, τότε είναι ασφαλώς λιγότερο επικίνδυνος από το νεοτουρκισμό / κεμαλισμό. Με δύο λόγια, δε βλέπω σοβαρούς, άμεσους κινδύνους στο Αιγαίο από μια "κυβέρνηση της αριστεράς", και με δεδομένη την τωρινή κατάσταση της Τουρκίας.

Σχέσεις εκκλησίας - κράτους. Το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ αναφέρεται σε "άμεση διαβούλευση για το χωρισμό εκκλησίας - κράτους". Δε θα ήθελα εδώ να δώσω τη γνώμη μου επί του θέματος γιατί θα πάρει χώρο και θα ξεφύγει η συζήτηση. Απλώς για τις ανάγκες αυτού του κειμένου, σημειώνω ότι συνήθως "θα κάνουμε διαβούλευση" σημαίνει "δεν θα κάνουμε τίποτα". Μια αδύναμη κυβέρνηση σε δύσκολη διεθνή και οικονομική θέση είναι πολύ απίθανο να τα βάλει ευθέως με την εκκλησία.

Δεν σχολιάζω καν τα άλλα που ακούς, ότι αν βγει ο Τσίπρας θα εγκαθιδρυθεί καθεστώς σοβιετικού τύπου, θα τεθούν εκτός νόμου τα υπόλοιπα κόμματα, θα συλληφθούν και δολοφονηθούν όλοι οι διαννοούμενοι, θα ξαμοληθούν συμμορίες με κονσερβοκούτια κλπ. Καταννοητά τα πολιτικά πάθη, καταννοητά και τα εμφυλιοπολεμικά κατάλοιπα - τι μπορείς να πεις στον άνθρωπο που κόντεψε να χάσει τον πατέρα του από τους αντάρτες; Αλλά πάνε είκοσι χρόνια από τη λήξη του ψυχρού πολέμου και την κατάρρευση των καθεστώτων, οπότε σιγά - σιγά καιρός να τα ξεπερνάμε αυτά.

Εν τέλη λοιπόν, τι λέω; Λέω να καθαρίσουμε τα νέφη της επικοινωνιολογικής ρύπανσης, να κλείσουμε τα αυτιά μας στην αθλίου επιπέδου διχαστική τσιπροφοβία που καλλιεργεί η ΝΔ... που σέρνει, η άθλια, το λαό στην κάλπη με το πιστόλι στον κρόταφο, χωρίς να σκέφτεται τι θα γίνει αν γυρίσει ο κόσμος και το αρπάξει το πιστόλι... και ας σκεφτεί τι θα κάνει ο καθένας με καθαρό μυαλό. Ας βγάλει όση άκρη μπορεί να βγάλει ο καθένας με τα οικονομικά, ας δει και τα άλλα κι ας αποφασίσει. Ίσως σ' αυτές τις εκλογές σε σχέση με τις προηγούμενες να υπάρχει η δυνατότητα κάποιων κινήσεων τακτικής "χωρίς ψευδαισθήσεις", μια που έχουμε καλύτερη εικόνα της δυναμικής των κομμάτων. Δε θα επεκταθώ εδώ. Αν θέλεις κουβεντούλα, πάρε τηλέφωνο (αν δεν ξέρεις το τηλέφωνο... έχασες). Πιθανότατα πάλι μέσα στο παραβάν θα αποφασίσω οριστικά εγώ.

Πάντως, τη Δευτέρα νά 'μαστε μαζί.

Γυμνάσματα ιδεομηδενισμού

Αυτός, πάντως, είναι ιδεολόγος! Με πόσο θαυμασμό μα και έκσταση συχνά συνοδεύεται συνήθως αυτή η αποστροφή! Είναι πράγματι σωστό και υγειές να θαυμάζουμε τόσο τους ιδεολόγους;

Μ' έχουν πει κομμουνιστή άπειρες φορές. Την πρώτη θα ήμουν ίσως 13 χρονών. Είναι γνωστό σε όσους με ξέρουν ότι μεγάλωσα σε περιβάλλον εκκλησιαστικό. Είναι οφθαλμοφανέστατο ότι σε τέτοια περιβάλλοντα επιβιώνουν πολλά εμφυλιοπολεμικά σύνδρομα - καλώς, κακώς,... ανθρωπίνως.

Όταν πεις ότι κάτι μέσα σου επαναστατεί όταν ακούς για απολύσεις ή μειώσεις μισθών επειδή οι μέτοχοι της μίας ή της άλλης εταιρίας δε δέχονται να μειωθεί το κέρδος της. Όταν πεις ότι πολλές φορές καταλαβαίνεις τον απεργό, κι ας σε ταλαιπωρεί η απεργία, ότι η δυναμική διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών εργασίας είναι κάποτε αναγκαίο κακό. Όταν πεις ότι μια σωστή κοινωνία θα πρέπει να παρέχει στους νομοταγείς πολίτες δωρεάν και υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας και παιδείας. Όταν πεις ότι θα πρέπει να υπάρχει κάποια ρύθμιση στην αγορά ώστε είδη πρώτης ανάγκης, λίγα, 5-6 μετρημένα, να κρατιούνται σε χαμηλές τιμές, να μην πεινάει ο κόσμος - όχι! να μην πεινάνε οι τεμπέληδες! - και παράλληλα τσουχτεροί δασμοί εισαγωγής σε εισαγόμενα πολυτελείας ώστε να περιορίζεται η καταναλωτική ξιπασιά. Όταν πεις ότι ο μετανάστης δεν είναι κινούμενος στόχος σκοποβολής. Όταν πεις ότι τέλος πάντων, υπάρχουν πολλά σοβαρά ζητήματα με το μοντέλο της αέναης ανάπτυξης που πρέπει να κοιτάξουμε να τα στρώσουμε. Όταν πεις ότι η ζούγκλα δεν μπορεί να είναι η ανώτερη μορφή κοινωνικής διαμόρφωσης, ούτε έχει νόημα να λες ότι οι μαρίδες θα καινοτομήσουν για να επιβιώσουν από τους καρχαρίες.

Τότε σίγουρα κάποιος κάπου θα βρεθεί να σε πει κομμουνιστή, παράσιτο, προδότη, εθνομηδενιστή, αντιευρωπαϊστή, απομονωτικό, άπλυτο, βρωμοποδαρά κλπ.

Με ορκισμένους αριστερούς μιλάω σπάνια, και συνειδητά αποφεύγω τα πολιτικά. Αδυνατώ να αντέξω πάνω από 24 δευτερόλεπτα αριστερής δογματικής, λειτουργικής και κατήχησης.

Όταν πεις ότι οι κοινωνικές υπηρεσίες πρόνοιας δεν πρέπει να γίνονται σφηγκοφωλιά βολεμένων ημέτερων. Όταν πεις ότι ο φιλοσοφικός υλισμός είναι κι αυτός υλισμός. Όταν πεις ότι η κοινωνία δικαιούται και οφείλει να περιορίσει τον αριθμό των ξένων, ανάλογα με τις εργασιακές ανάγκες που εξυπηρετούν. Όταν πεις ότι τα σύνορα του κράτους δεν είναι η μεγάλη περιοχή της ΑΕΚ, μπάτε ο κάθε πικραμμένος. Όταν πεις ότι ο εργατικός και ο τεμπέλης, ο χρήσιμος και ο άχρηστος, δεν μπορεί να αμοίβονται το ίδιο. Όταν πεις ότι μπορεί να μην καταλαβαίνεις το θεσμό της κληρονομικής μοναρχίας όπου ο πρώτος πολίτης επιλέγεται γιατί είναι γυιος του μπαμπά του, αλλά για του στραβού το δίκιο ο συμπαθέστατος πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας κύριος Στεφανόπουλος ως επικεφαλής κόμματος σπάνια ανέβαινε πάνω από το 3% ενώ ο θεσμός της βασιλείας στη Βρετανία συγκεντρώνει ισχυρά πάνω από 50% των προτιμήσεων. Όταν πεις ότι έθνος είναι η συνείδηση της κοινωνίας και όχι κάποια βρισιά. Όταν πεις ότι ο στρατός, η αστυνομία, ο πόλεμος ο μη ταξικός είναι κάποτε αναγκαία κακά. Όταν πεις ότι θα πρέπει το άτομο να έχει το χώρο και τα κίνητρα να αναπτύξει και να χρησιμοποιήσει τις ικανότητές του και ότι αυτό δε σημαίνει υποχρεωτικά ότι θα βλάπτει την κοινωνία.

Τότε σίγουρα κάποιος κάπου θα βρεθεί να σε πει βασιλοχουντικό, φασίστα, νεοφιλελεύθερο, σχολής Σικάγου, άπλυτο, βρωμοποδαρά κλπ.

Είναι τώρα 20 - 25 χρόνια που μάθαμε και στον τόπο μας την οικολογία. Είναι γεγονός ότι κάποιες ακραίες μορφές οικολογίας είχαν και ίσως έχουν χαρακτήρα ημι-θρησκευτικό, φυσιολατρικό με τη θρησκευτική έννοια, άλλοτε δε απλώς σαχλό.

Όταν πεις ότι ο κάθε ένας από μας, κατά μέσο όρο, καταναλώνει καθημερινά απίστευτα ποσά ενέργειας και αυτό δεν είναι μία βιώσιμη κατάσταση. Όταν πεις ότι δεν είναι σωστό να καταστρέφονται δάση επί δασών για να αυξηθούν ήδη υπέρογκα κέρδη. Όταν πεις ότι ο σεβασμός στη φύση είναι απαραίτητος για να επανακτήσουμε και να διατηρήσουμε μια κάποια ποιότητα ζωής. Όταν πεις ότι όταν τα βουνά γύρω από την Αθήνα ήταν πράσινα και όχι έρμαια οικιστικής ανάπτυξης μας προστάτευαν από τις πλημμύρες.

Τότε σίγουρα κάποιος κάπου θα βρεθεί να σε πει φυσιολάτρη, νεοπαγανιστή, χίπυ, παιδί των λουλουδιών, γυμνιστή, ομοφυλόφιλο, άπλυτο, βρωμοποδαρά κλπ.

Όταν πεις ότι δεν μπορεί τα "δικαιώματα των ζώων" να είναι πάνω από τα δικαιώματα των ανθρώπων. Όταν πεις ότι έριξες το γέλιο της αρκούδας όταν έμαθες ότι στην κτηνιατρική του Cambridge υπήρχε άτομο που ειδικευόταν στην ψυχιατρική παπαγάλων. Όταν πεις ότι στις παλιές κοινωνίες, τα οικόσιτα ζώα δεν ήταν pets αλλά χρήσιμα μέλη του σπιτιού και παρ' όλα αυτά όταν υπήρχε λόγος ή ανάγκη τις έσφαζαν οι άνθρωποι τις κότες τους, και δε θρηνούσαν δεκαπενθήμερα γι' αυτό, ούτε ερχόταν η αστυνομία. Όταν πεις ότι υπάρχουν οικολόγοι ακτιβιστές που προτιμάνε να πεθάνουν δέκα άνθρωποι παρά να κοπεί ένα δένδρο.

Τότε σίγουρα κάποιος κάπου θα βρεθεί να σε πει υπάλληλο της Exxon, πρώην της Goldman Sachs, οικονομικό δολοφόνο, πράκτορα της CIA, άπλυτο, βρωμοποδαρά κλπ.

Όταν πεις ότι θεωρείς τη Μητρότητα ιερή και ότι πρέπει να στηριχθεί πάση θυσία από την κοινωνία. Όταν πεις ότι είναι αστείο να μιλάμε για υπερπληθυσμό όταν έχουμε τέτοια δημογραφικά θέματα στον τόπο μας, αλλά και τόσες καλλιεργήσιμες εκτάσεις ανεκμετάλλευτες. Όταν πεις ότι θεωρείς αστείο να λέγεται ότι η Γη δεν μπορεί να θρέψει τον υπάρχοντα πληθυσμό - μπορεί να τον θρέψει και αυτόν και περισσότερο φτάνει να τρώμε σαν άνθρωποι και όχι σαν δράκοι - αυτό που όντως δε μπορεί να γίνει είναι να τραφεί ο υπάρχων πληθυσμός χωρίς να πληγεί η κερδοσκοπία κάποιων. Όταν πεις ότι το μόνο που "έπαθε" η μάνα σου που άφησε την εργασία της για να ασχοληθεί με τα παιδιά της ήταν πως όταν ήταν ετοιμοθάνατη οι γιατροί έλεγαν ότι χαίρονται που αυτή η γυναίκα έχει τόσους ανθρώπους γύρω της τώρα στα τελευταία. Όταν πεις ότι θα ήθελες η κοινωνία να μην απαξιώνει αλλά και να προσπαθεί να κάνει υλικώς εφικτή μια τέτοια επιλογή για μια Μητέρα.

Ε, τότε σίγουρα πολλές θα σε πούνε φαλοκράτη, μεσαιωνικό, τύραννο, βάρβαρο, εκμεταλλευτή, οπισθοδρομικό, τρελλό, άπλυτο, βρωμοποδαρά κλπ.

Εγώ δεν έχω πια αμφιβολίες: η ανθρώπινη επικοινωνία έχει καταρρεύσει. Οι άνθρωποι γύρω μας δεν ενδιαφέρονται να συν-ζητήσουν, να συν-αναζητήσουν το ορθό, την αλήθεια, το δέον. Ενδιαφέρονται να σε "κόψουν". Από πού κρατάει η σκούφια σου. Τι καπνό φουμάρεις. Τι είσαι. Τι πρεσβεύεις. Και αν τους μπερδεύεις και δε χωράς σ' αυτά που έχουν στην κούτρα τους, επικρέμμεται η δαμόκλειος σπάθη: προφανώς είσαι Α Ν Α Ρ Χ Ι Κ Ο Σ!

Από κει και πέρα, άπαξ και σ' έκοψαν, δεν υπάρχει λόγος κουβέντας: για όλα τα ζητήματα έχει φροντίσει ο ιδρυτής της ιδεολογίας σου, κι εσύ ως καλός ιδεολόγος που ακούει το μπαμπά του και τρώει το φαΐ του, προφανώς προσπαθείς να ακολουθήσεις κατά γράμμα τις επιταγές και να μεταννοήσεις όταν σφάλεις (ισχύει ατόφιο και για τους αναρχικούς). Άρα πλέον ο συνομιλητής ξέρει τι παίζει με τα σένα και νοιώθει άνετα, ξέρει τι να πει, τι να μην πει, πώς να σε τσιγκλίσει, πώς να σε παινέψει κλπ. Τα επόμενα στάδια είναι μια προσπάθεια εκ μέρους του συνομιλητή να εντοπίσει πού αυτό που λες δεν συνάδει με την ιδεολογία που σου απέδωσε, στο κεφάλι του. Αν δεν συνάδει σε πολλά, συνήθως γίνεσαι απλώς αφερέγγυος. Δε φτάνει πού 'σαι κομμουνιστής, είσαι και αδιάβαστος κομμουνιστής. Να σημειώσω από προσωπική εμπειρία ότι το φαινόμενο δεν είναι σε καμία περίπτωση μόνο ελληνικό.

Κάποτε οι άνθρωποι δεν ήταν έτσι. Κάποτε αναζητούσαν την αλήθεια. Ως προς τα φυσικά. Τι είναι αυτό. Πώς θα το χρησιμοποιήσουμε. Ως προς τα πολιτικά. Τι πρόβλημα υπάρχει. Πώς το λύνουμε. Ας το συζητήσουμε. Ρίξε κι εσύ καμιά ιδέα... εεε... εννοώ πρόταση!

Και ως προς τα μεταφυσικά. Οι αρχαίοι προ Χριστού φιλόσοφοι δεν ξεκίνησαν να μορφοποιήσουν και να ορίσουν ιδέες, αξίες και αρχές. Ξεκίνησαν να βρουν την Αλήθεια. Η Αλήθεια βεβαίως ήρθε και αποκαλύφθηκε στο Πρόσωπο του Κυρίου. Και οι Πατέρες μετά Χριστόν, μόνο καταχρηστικώς μπορούμε να πούμε ότι έγραψαν και μίλησαν για τις "αξίες" ή την "ιδεολογία" του Χριστιανισμού. Ο Χριστιανισμός είναι η Αλήθεια, δεν είναι ιδεολογία. Άλλωστε και το εκκλησιαστικό γεγονός λαμβάνει χώρα "εις την Αυτού ανάμνησιν". Ανάμνηση. Μνήμη. Μη λήθη. Α-λήθεια. Αλήθεια!

Όποιος από μας έχει επιδιώξει ένα μικρό, ελάχιστο διαλεκτικό βηματάκι πέρα από τον ηθικισμό και τον "Χριστιανισμό ως ιδεολογία", με όλες τις στρεβλώσεις που η τελευταία αντίφαση συνεπάγεται, το καταλαβαίνει αυτό αμέσως. Έχει λεχθεί από άνθρωπο σοφό τόσο ως προς τα θύραθεν όσο και ως προς τα άνωθεν, ότι αν ο Χριστός δεν ήταν Θεός, και δεν είχε αναστηθεί, τότε θα ήταν "η απαισιοτέρα μορφή της ανθρωπίνης ιστορίας"! Θα ήταν ένας ιδεολόγος που έστειλε τους ακολούθους του στο θάνατο! Οι μάρτυρες του Χριστιανισμού όμως δεν πέθαναν για καμιά ιδεολογία. Πέθαναν γιατί δεν μπορούσαν να αρνηθούν την Αλήθεια που έβλεπαν και βίωναν!

Σα να λέμε δηλαδή, αντιστρέφοντας τη λογική: αν θέλαμε να βρούμε την απαισιότερη μορφή της ιστορίας, από πού θα ξεκινούσαμε; Μα από κάποιον ιδεολόγο! Γιατί; Μα μόνο για κάποια ιδεολογία θα μπορούσε κάποιος άνθρωπος να σκοτωθεί χωρίς λόγο - όχι από κάποιο ατύχημα, ούτε σε πόλεμο - αναγκαίο κακό, ή στην "κακιά την ώρα" - έκρηξη οργής κάποιου άλλου κλπ. Προχωρώντας, δεν ενδιαφέρει ούτε η ευγένεια και η ωραιότητα της ιδεολογίας ούτε η αγνότητα του ιδεολόγου. Ενδιαφέρει το πόσοι θα έχουν οδηγηθεί στο θάνατο, στο όνομα της ιδεολογίας, την οποία θα έπαιρναν μαζί τους στον τάφο. Οπότε, διαλέγουμε. Στάλιν; Ίσως, αν και δε με ενδιαφέρει εδώ να καταμετρήσω κουφάρια. Α, και να δεις που κάποιος θα βρεθεί να με πει χρυσαυγίτη επειδή σκέφτηκα πρώτον το Στάλιν και όχι το Χίτλερ.

Ίσως δεν είναι τυχαίο το ότι όλες οι ιδεολογίες έχουν τις ρίζες τους στην περίοδο του Διαφωτισμού, δηλαδή τότε που ο άνθρωπος άρχισε να απορρίπτει την (μεταφυσική) Αλήθεια. Και, ποιος ξέρει, ίσως από τότε σταδιακά σταμάτησαν να συν-αναζητούν και το δέον, το πρακτέον και το ορθό και ως προς τα καθημερινά και πολιτικά προβλήματα. Ε, δεν ξέρω. Μπορεί να υπερβάλλω. Μην τα ρίχνουμε και όλα στο Διαφωτισμό και στη Νεωτερικότητα! Ίσως ισχύει το ότι καλώς επιχείρησε ο Διαφωτισμός της Δύσης να απαλλαγεί από τον "Χριστιανισμό ως ιδεολογία / ηθικολογία", αντί όμως να στραφεί προς το Αληθές εκκλησιαστικό γεγονός προσπάθησε να γεμίσει το κενό με ένα σωρό ιδεολογήματα. Αλλά αυτά είναι αχαρτογράφητα ύδατα για μένα, οπότε ας σταματήσω.

Πάντως, ότι πλέον, όπως είπα παραπάνω, η ανθρώπινη επικοινωνία έχει καταρρεύσει και αντ' αυτής επικρατεί βομβαρδισμός ιδεολογημάτων - απ' την κούνια μέχρι τον τάφο! - επ' αυτού επιμένω! Και βέβαια, ισχύει στους (λίγους) ποιοτικούς χώρους. Στους (πολλούς) μη ποιοτικούς χώρους... δε με χρειάζεσαι εμένα να σου πω τι είδους βομβαρδισμός επικρατεί εκεί.

Δεν έχω τίποτα σε προσωπικό επίπεδο εναντίον των ιδεολόγων. Αν το δίπολο είναι ιδεολόγος ή απατεώνας, ασφαλώς ο ιδεολόγος μού είναι συμπαθέστερος. Αλλά και πολύ περιχαρακωμένα κεφάλια, ρε παιδί μου. Πολλοί ιδεολόγοι και μάλιστα θεωρητικοί χρησιμοποιούν περίτεχνα τον ορθό λόγο. Α, όλα κι όλα! Ικανότατοι άνθρωποι! Δε σου λέω μην τους διαβάζεις, μην τους παρακολουθείς. Ό,τι μαθαίνουμε καλό κάνει! Αλλά την κρίσιμη στιγμή που χρειάζεται να ξεφύγουν απ' τα θέσφατα και τα δόγματα του Μεγάλου Ιδρυτή, να ανοιχτούν προς τα έξω, να συν-ζητήσουν και εν τέλη να μοιράσουν δυο γαϊδάρων άχυρα, εκεί τόσες και τόσες φορές αποδεικνύονται ανίκανοι να το κάνουν. Αυτοαναίρεση ευφυίας; Κι εγώ πρέπει να το θαυμάσω; Άλλοτε πάλι - πάρα πολύ συχνά! - ξεφεύγουν απ' τα δόγματα του Ιδρυτή μόνο και μόνο για να περιχαρακωθούν στα δόγματα Κάποιου Άλλου Ιδρυτή.

Δική μου ερμηνεία: νομίζω ότι όλα αυτά οφείλονται στο ότι οι άνθρωποι φοβόμαστε την αλήθεια. Εννοώ εδώ, την απλή καθημερινή αλήθεια, δε δίνω μεταφυσική διάσταση. Ποια είναι η απλή αλήθεια; Το εξής απλό, ότι δεν έχουμε τη λύση σε όλα μας τα προβλήματα. Τρομάζουμε πάρα πολύ μ' αυτή την πραγματικότητα! Δεν μας αναπαύει η σκέψη ότι θα δούμε τι προβλήματα έχουμε να λύσουμε, τι ανάγκες να καλύψουμε - και θα μαζευτούμε δέκα καθαρά μυαλά γύρω από ένα τραπέζι να δούμε τι θα κάνουμε. Και θα κάνουμε ένα μικρό βήμα να δούμε πού πάει, μετά θα το αξιολογήσουμε - μπορεί και ν' αλλάξουμε πορεία... Όχι! Εμείς πάμε με το Μπούσουλα! Οπότε, τι κάνουμε, μαζευόμαστε δέκα δογματισμένοι που Πιστεύουμε όλοι στον ίδιο Μπούσουλα, και βλέπουμε πώς μπορούμε να ελιχθούμε στα πλαίσια του Μπούσουλα για να φτάσουμε εκεί που θέλουμε. Η προτεραιότητα είναι ο Μπούσουλας. Ούτε η ζωή ούτε η ευημερία...

Το λοιπόν. Ομολογώ ότι για αρκετά σημεία από τα παραπάνω έχω μικρό βαθμό εμπιστοσύνης στην ορθότητά τους! Είναι συρραφή σκόρπιων σκέψεων και προσλαμβανουσών αρκετών ετών, γι' αυτό και είναι λίγες οι αναφορές. Προσκαλώ σχόλια και διορθώσεις (και... ύβρεις κλπ). Εν γνώσει μου σε μερικά σημεία μιλάω στον αέρα, αλλά το αφήνω όπως μου βγήκε, τροφή για σκέψη. Στο βαθμό όμως που τα λέω καλά, και δεδομένου του ότι σε συζητήσεις μου έχουν αποδώσει κατά καιρούς σχεδόν όλους τους χαρακτηρισμούς που ανέφερα παραπάνω (το δίχως άλλο, με είπανε και χίπυ!), νομίζω ότι επιτέλους βρήκα κι εγώ ένα ιδεολογικό σπίτι: είμαι ιδεομηδενιστής.

Χαμένες γενιές Ελλήνων!

Οι επόμενες δυο γενιές των Ελλήνων θα είναι, λέει, χαμένες, με τη λιτότητα, τα μνημόνια και την όλο και πιθανότερη χρεωκοπία.

Δεν είναι κατ' ανάγκην χαμένες οι δεκαετίες που έρχονται. Χαμένες είναι οι δεκαετίες που πέρασαν, τότε που "πήγαμε για ψώνια ενώ μπορούσαμε να αλλάξουμε τον κόσμο". Στο χέρι μας είναι αυτές που έρχονται να μην είναι χαμένες, κι ας μην μπορούμε να πάμε για ψώνια. Να τελειώνουμε με τη νεοπλουτίτιδα, το λαϊφστάϊλ, το ιματζμέϊκινγκ, το μπράντινγκ, τη μπεεμβίτιδα, τη μπουρμπερίαση, τον "καπιταλισμό των αεριτζήδων" (Φοίβος Αποστολόπουλος) και των αεριζομένων εγκεφάλων, την επικοινωνιολογία, τη δικτατορία της ρεκλάμας, το "μοστράρω άρα υπάρχω" (αυτό είναι δικό μου!).

Αν δεν το έχεις καταλάβει ακόμα, θεωρώ ότι Η Λύση έγκειται στην επιστροφή στα αισθητήρια του πολιτισμού μας. Και προφανώς για πολιτισμό δεν εννοώ διαννοούμενους με πολυεθνικούς σπόνσορες ούτε οικολόγους ΕΣΠΑτζήδες προγραμματάκηδες ούτε βέβαια τραγουδιάρηδες που χρεώνουν 10,000 ευρά το στίχο. Εννοώ τη συλλογικότητα, την αλληλεγγύη, το μέτρο, τη λαϊκή ευγένεια, τη λαϊκή αρχοντιά.

Συνήθως όταν σκέφτομαι λαϊκή αρχοντιά δεν μου έρχεται τόσο στο μυαλό ο Θεόφιλος και τα έργα του, όσο η θεια-Νίκη και τα καρπούζια της.

Εδώ είναι προς το τέλος της ζωής της. Εγώ τη θυμάμαι πιο καθαρά κάπου 15 χρόνια πρωτύτερα. Και τα καρπούζια που μας φίλευε μικρούς, ή μάλλον, "τις καρπούζες" όπως θα έλεγε η ίδια. Πολλά καρπούζια! Πνιγόμασταν στο καρπούζι όλο το καλοκαίρι! Κάποτε - κάποτε αποφεύγαμε να περάσουμε μπροστά από το παλιό βιβλιοπωλείο γιατί δεν μπορούσαμε άλλο καρπούζι!

Δεν κατάλαβα ποτέ που τα έβρισκε τόσα καρπούζια. Νομίζω το πολύ 30,000 δραχμές το μήνα θά 'τανε η σύνταξη που έπαιρνε, ως χήρα του θείου Φώτη που είχε το βιβλιοπωλείο. Και τα ξαδέρφια που μένανε κάτω στα Βάτικα και χειμώνα θυμούνται και σοκοφρέτες και χαρτζιλίκια in cash. Έχει μείνει στην ευρύτερη οικογένεια παροιμιώδης η φράση του αδερφού της, ότι με τη Νίκη υπουργό οικονομικών, τα οικονομικά προβλήματα της Ελλάδας θα είχαν λυθεί αμέσως. Επ' αυτού δεν μπορώ να είμαι σίγουρος, πάντως η παραγωγή καρπουζιών θα είχε εκτιναχθεί κατακόρυφα, αυτό το βεβαιώνω.

Η θεια-Νίκη νομίζω ίσα στο γυμνάσιο είχε πάει, δεν υπήρχαν λεφτά να πάει πιο πέρα. Πέρα απ' τα καρπούζια που μας έφερνε, τη θυμάμαι το καλοκαίρι και να διαβάζει καθισμένη στη λιακάδα έξω από το παλιό βιβλιοπωλείο, κρατώντας ένα μεγάλο μεγεθυντικό φακό για να βλέπει. Διάβαζε τη "Φωνή Κυρίου" ή την τοπική εφημερίδα, ή και κανένα βιβλίο.

Και το θείο Φώτη τον πρόλαβα, αν και όχι στα πολύ καλά του. Είχε βεβαρημένη υγεία. Αυτός, μου λένε, διάβαζε την "Αυριανή", εκείνο τον καιρό που δημιουργήθηκε η λέξη "αυριανισμός". Ε, ανθρώπινο κι αυτό, κανείς δεν είναι τέλειος. Τον θυμάμαι να με σταματάει στο δρόμο, έξω από το παλιό βιβλιοπωλείο, όταν εγώ γυρνώντας από το νέο βιβλιοπωλείο έφερνα στο σπίτι τη δική μου εφημερίδα. Την "Αθλητική Ηχώ"! Ήθελε να του δώσω να τη δει κι αυτός, πριν την πάρω πάνω.

Ο θείος Φώτης, μου λένε, ήτανε με την ΑΕΚ. Και πώς να μην είναι με την ΑΕΚ, αφού είχε έρθει με την ανταλλαγή. Δεν ήτανε πόντιος ούτε σμυρνιός αλλά από κάποιο μέρος λίγο έξω από την Πόλη, αν θυμάμαι καλά, και τον είχε πιάσει η ανταλλαγή. Να ρωτήσω τα ξαδέρφια από πού ακριβώς. Πώς βρέθηκε από την Πόλη οικογενειάρχης και βιβλιοπώλης στα Βάτικα, θα το ξέρουν κι αυτό οι απόγονοί του. Εγώ έχω κάποια κενά. Πάντως πιθανολογώ ότι είχε ζήσει και στο Αιγάλεω, αφού εκτός από την ΑΕΚ, μου λένε, ήτανε και με το Αιγάλεω.

Η γενιά λοιπόν εκείνη με τους ξεριζωμούς, τις περιπέτειες και τα πολλά καρπούζια εμφανώς δεν ήτανε χαμένη. Αλλά θα είναι η δικιά μας, αφού τίθεται εν αμφιβόλω η υπερκαταναλωτική μας ευχέρεια. Και ο ευρωπαϊκός μας προσανατολισμός (δηλαδή η υπερκαταναλωτική μας ευχέρεια).

Άσε μας ρε φίλε.